Kelionenn

Tost eo ma c'halon doc'h an okitaneg (yezh komzet e kreisteiz ar Frañs) ha neuze e kinnigan deoc'h un nebeut haïkuioù am eus skrivet er yezh-se !
Mar komzit ar yezh-se, kit e darempred genin !

J'aime bien l'occitan, langue parlée dans le sud de la France, et je vous propose quelques haïkus que j'ai écrits dans cette langue. Si vous la parlez, n'hésitez pas à me contacter !

Vos prepausi quauques haïkus qu'escribèri en occitan, una lenga que m'agrada plan. Se parlatz la lenga, contactatz me shens esperar mei de temps!

1°
Nèu e lutz
Un arbre dessus
Cara navèra
Suu camin tà La Trinité-Porhoët, 28 12 2005

2°
Lo cèu qu'ei acerà
Darrèr la gleisa
Sonque ua color
Pleuwigner, 27 12 2005

3°
Escur per astre
Lo trauc cantaire
De la mias estellas
Se vetz Orion hens un parçan escur deu cèu, Larmor, la nuèit, hred, mar, 23 01 2006

4°
De contunh
Lo prat bressolat
Per l'anar-venir de las vacas
Suu camin de Brigneau, vist de la veitura, 17 04 2006

5°
Dus ausèths
Cap-sus cap-baish hens l'albre
Dab eths que soi
Cople de sitèlas, Brigneau, 17 04 2006

6°
Eths prats
Près hens eth pantaish
Deras tuas corvas
Las corvas deus prats que 'm hèn pensar a ua hemna, au ras de Guidel, 17 04 2006

7°
Tant de plaser
Dab un troçot de metau
E un bèc de plastic blau ?
Flaüta, dens lo trin, extasa de Luçon, 29 04 2006

8°
L'aire fresc
Quatre omis dont un pensa a tu
Entre Aigual e Lozèra
Dab d'amics, Cevenas,30 04 2006

9°
Pausar
Ua pèira de nèu
Suu cairn
Mont Bougès, 30 04 2006

10°
Nèu suu camin
E jos los faus shens huèlhas
Crocuses blancs a l'entorn
Mont Bougès, 30 04 2006

11°
Sietat sus ua pèira
Dus uelhs facia a la montanha
Lo tresau pensatiu, facia a tu
Davant lo Mont Bougès, 1 05 2006

12°
Flaütas roges, verdes, blavas
Molonada dins una caissa
N'en fasi cantar una sul banc
Bambosaria d' Anduza, 2 05 2006

13°
Sorelh, bambos a man dreta
Davant l'ostau, flaüta
En recerca de simplicitat
Ostau deus amics, Alès, 6 oras, 3 05 2006

14°
Los uelhs de ma mia
Lo caumas deu trin
Los a hèits negres e vuechs
Dins lo trin entre Bordèu e Auray, 21 07 2006

15°
La terra raja
Peu biais de mila gotas
De sorelh
Brec'h, sorelh aprèp la ploja, après-dinnar, 17 08 2006

16°
Lo camin
Cinc cent metres jous crums
Hè cantar los mainatges
Camin deu bosc, jo hens lo cam proishe, 19 08 2006

Arvest an ui pluñvek,
Bigi ar vro karget a lizherennoù dizurzh,
C'hoari an avelenn-dro er park dister,
Charre al laboused é tougiñ olifanted hor speredoù,
Droug-dent hep dent,
Ebeulion beuzet e rigolenn sec'h miz Mae,
Fri ar gogusenn é c'houlenn anv an heol,
Gad é pediñ, ar skubellenn-forn en he dorn,
Hadennoù follentez er sistr da zonet
Interamant strewek e-mesk ur bobl stank
Jubile ar fall-louzoù hag ar re a gerzh àrnezhe
Korn al loar sanket e spered ar vaouez
Liv ar bokedoù pa na zigoront ket
Marc'h aet da jav-koad pa gri ar mouilc'hi da noz
Nac'hadennoù an aon stag doc'h ma zal
Orjalenn en-dro da brad ar garantez
Pouez an daeroù ne vezont ket laosket da vagiñ ar wazh
Rouedad tud àr-dreñv o fenestri èl un trezol
Sin ar groaz ar per hag an avaloù
Tenerded daoulagad ar yezh arall
Urzh ganet e-mesk burzhud an dizurzh
Verb a vousc'hoarzh e beg kozh ma c'hamaradez
Yod a lâr "kaoc'h" d'ar glaskerion-kaviar
Zoo al lizherennoù achuet amañ àr ribl ar mor



Dick Panterra, a Nagram

Aet skuizh
Get chuchumuchu dizehan ar melchon
Em eus berniet e ma frizon
Del faw, unan hag unan
O lostoù am eus staget
Get ar seurt pasianted
O deus an dud kollet
Ha doc’h ar gordenn-se a anken
Em eus krouget ma fenn
Hag ar rodoù-glac’har
A oa é ruilhal a-barzh
A-viskoazh

Setu enta teir barzhoneg bet skrivet genin e galleg, un tammig zo bremañ

A travers la nuit

A travers la nuit j'ai vu la beauté qui luit
Qui s'en va traçant sous les pins sombres son chemin
Elle a secoué l'odeur amie d'un troupeau de fougères
Et béni sur leur tronc les hypholomes amers

Je suis allé suivre ses pas, là, sur les mousses froides
Qui écoutent sans fin dans l'air nu des hivers
Les sages bruissements issus des très vieux chênes
Relayés par les cordes tordues du grand lierre

Dans le sous-bois aux noirs houx, aux chèvrefeuilles
Assis parmi tout cet humus, j'ai attendu
Pour surprendre le regard d'or d'une renoncule
Un matin acide, parmi les branchettes humides

A l'abri de l'ascèse d'un roncier sévère,
Sur un tronc de lande, j'ai contemplé le masque orange de la trémelle
Songeur, la tête caressée par des senteurs de terre
La main agacée par quelques épines

J'ai repris le sentier velu
Sous les talus grouillants de vie
Descendu par les champs aux tiges mouillées
Couru à travers les pâtures

Alors rempli, os et âme, de l'amour des broussailles
J'empoigne la vie humaine et ses contradictions
Et, funambule effeuillant une maigre guitare
Avec sur mon dos un sac d'espoirs, je pars

2004


Invisibilités

C'est la côte des oiseaux qui n'y sont pas
Rêves de sternes que sincèrement on croît reconnaître
Des îlets annihilés comme mes lettres
La brume y verrait
une si belle femme qu'on ne voit pas

C'est la falaise aux râpes qui écorchent parfois
Noirs reflux hélicoptères crépuscules déstabilisants
Là les balises injectent leurs ululements
Le vent y apercevrait
une si gente femme qu'on n'aperçoit pas

C'est l'estran des départs à contre-soi
Heure indûe de l'ombre du regard tournée vers la terre
Soulignage d'algues sur la dramaturgie horaire
L'odeur salée y déchiffrerait
une si vaste femme qu'on ne déchiffre pas

C'est la dune du rire de l'oyat
Musique d'un qui, c'est nécessaire, sera fou
Cordon amoureux de pluviers tenu que d'un bout
Le sable à l'impalpable turgescence y toucherait
une si rose femme qu'on ne touche pas

C'est le quai du flot qui pleure en haut et en bas
Pieds humides se mouvant près des tas de cordes
Et cet esprit qui s'y drape dans son désordre
La jetée y existerait
une si vive femme qui peut-être n'existe pas
2003 ?

Train sous la pluie


Je choisis un coin de campagne aux chemins bien humides,
Un soir bien rempli de nuages,
Dans un bal bien gris de branches nues et noires
De cris isolés, de boue, de hameaux perdus
Autour desquels tombent des gouttes bien anonymes
J'y rajoute un faubourg aux maisons nettement blafardes
Et à la rue principalement vide
J'y plante mon désespoir, sombre comme il est
Bientôt y fleuriront les bouquets de l'homme embourdonnés de mouches d'or

Train entre Quimper et Lorient, 2 03 2006

Setu un destenn arall diàr-benn ar menezioù, hag a vo kavet en Dasson da zonet (kelaouenn ar Gerlenn Sten-Kidna)

Un texte qui parle encore des montagnes, par l'intermédiaire d'un livre écrit par l'alpiniste Reinhold Messner

Penaos oa arruet ar levr-se etre man daouarn ? N’em eus ket forzh soñj. Profet oa bet din, marse, mes get piv ? A-benn ar fin, pa soñjan ervat, e kav genin e oa bet gwelet genin en ur stal, ha ken desachet e oan bet get ar golo anezhoñ ma ‘m boa eñ prenet… get ma argant ? N’eo ket sur avat… pe oad oan a-benn neuze ? A-c’houde un tammig zo en em interesen doc’h ar menezioù, e-mod-se, mes bihan a levrioù àr an tem-se a oa er gêr, a-benn ar fin. A-barzh en ur geriadur bennak em boa gwelet listennad ar menezioù uhelañ ag ar bed, get o anvioù a-vaez-bro, kevrinus un tamm, ha klasket em boa deskiñ ar 14 anv-se dre eñvor ; setu int kerklouz o skriv amañ evit ma vo posupl d’ar lenner gober e soñj : Everest (pe Chomolungma, pe Sagarmatha), 8848 m……K2 (pe Chogori), 8611 m …. Kangchenjunga (pe Kanchanfanga), 8586 m…. Lhotse, 8516 m…. Makalu ( pe Makalufeng), 8463 m….. Cho Oyu, 8201 m…. Dhaulagiri, 8167 m….. Manaslu (pe Kutang), 8163 m….. Nanga Parbat (pe Diamir), 8125 m….. Annapurna (pe Morshiadi), 8091 m……Hidden Peak (pe Gasherbrum I), 8068 m….. Broad Peak (pe Falchen Kangri), 8047 m….Shisha Pangma (pe Goisainthan), 8046 m…. Gasherbrum II, 8035 m….
Setu amañ enta listennad ar menezioù a zo o uhelded oc’hpenn 8000m ; 14 zo anezhe ; neoazh, a pa vehe kontet e treid da skouer, ne vehe ket tamm erbet ar memes tra ; ha n’eo ket bet kontet naket an is-pikernioù. Un tamm artifisiel eo seurt listennadoù, neuze, mes tre int da lakaat an dud da huneal.
Ha petra a welis en ur stal, an deiz-se ? Ur levr, ur stumm karrez dezhoñ : « Reinhold Messner, premier vainqueur des 14 huit mille. » Setu prenet ar levr neuze, petra gober a-hent-arall ?
Hag e-mod-se em eus kroget da zizoleiñ an den iskis-se hag ar menezioù pell-se.
Er levr-se e kont istor ar menezioù-se hag an dud o deus krapet àrne a-hed an amzer, hag ivez penaos en deus graet eñ evit monet tre betek ar lein anezhe. Skeudennoù ha fotoioù brav ha sklaer a zo. Ha kontiñ a ra a bajenn da bajenn ar choazoù en deus graet, ha lies e seblant en em zifenn, klask a ra displegiñ hag addsisplegiñ perak en deus graet an dra-mañ hag an dra… hrevez an dailh eh eus bet tabutoù en-dro dezhañ, ha gwarizi ivez moarvat, er mare-se. Diaes eo, get e sell-eñ hepken, gouiet tout. Met klask a rae, àr a seblant, difenn ur feson da grapout àr ar menezioù hag a zouje doc’h an dud, doc’h an endro, doc’h stil ar sport-se en e unan. Klask a rae monet pelloc’h evit bevennoù ar sport-se, met hep c’hoari get ar marv. A-dra-sur neoazh en deus bevet en ur mod dañjerus.
Ar pezh a zo iskis un tamm a zo gwelet penaos eh eus pennadoù bihan, a-hed ar levr, skrivet get tud arall. Er pennadoù-se e vezont, kalz-pe-bihan, é kaniñ meuleudi dezhoñ. Gwir eo en deus ur personelezh kreñv hag en deus graet traoù dispar àr ar menezioù ; ha lakaet en deus an alpinism d’ober pazennoù bras a-raok, met iskis eo ijiniñ an den-se é lenn, e-raok en embann, e levr, hag é welet ar pennadoù-se hep bout lakaet diaes get kement-se a veuleudioù.
Hag an pennadoùigoù e-dan ar skeudennoù a zo en trede gour ivez, pand eo ar pennadoù bras, an istoer, kontet getoñ. Ur meskaj dic’hortoz a-walc’h.
Un dra interesant ivez eo gwelet a-hed e levr penaos en deus cheñchet a-vuzul, un amprou goude un amprou arall, get tout ar skiant prenet en deus tapet… ha gwelet penaos da skouer en deus santet an traoù en e spered pa oa marv e vreur, ha eñ getoñ é tiskenn ag ur manez. Ha pa oa marv e vreur arall, àr ur manez arall en Alpoù, ha eñ en Himalaya er memp kourz. Meur-a-wezh er levr eh eus tammoù lec’h ma vez soñjezonoù un tamm don àr ar vuhez dre vras, àr ar marv…
Er levr-mañ e lenner un tamm ivez (mes gwelet e vez muioc’h e levrioù arall savet getoñ) penaos en em interese doc’h ar pobloù a-zu-hont, doc’h diaezamantoù pobl an Tibed da skouer… hag an darempredoù etrezoñ-eñ hag ar sherpaed ivez.
Ar pezh a blij din ivez eo soñjal penaos e komz ag an alpinism en e levr, mes estroc’h evit un dra lâret getoñ a-barzh a c’hell bout talvoudus – pe d’ar bihannañ lakaat d’en em soñjal -- e tachennoù arall, pas hepken e tachenn an alpinism.

Un dra c’hoazh zo da venegiñ diàr-benn an den souezhus-se. Donet a ra ag ar Südtirol, pe Tirol ar C’hreisteiz, en Itali met e-lec’h ma vez komzet an alamaneg. Ha plijus eo gwelet penaos en deus labouret get tud a bep seurt, Alamaned pe Aotrichianed d’ar liesañ met ivez Italianed neuze ; hag ivez Poloniz, Yougoslaviz, Suised….
Pasapl a draoù kej-mej en ur levr interesant-bras a-benn ar fin, ha forzh aes em eus eñ lennet, en dizurzh avat, gwezh-a-vez e-pad div euriad, lies gwezh a dammoù bihan.


Dick Panterra, a Nagram

Salud deoc'h tout an dud !

Setu un tammig kontadenn e galleg am eus kavet... am eus kavet... evit lâret ar wirionez em eus hi skrivet.

Komz a ra a draoù a vremañ...

Padrig

Les deux voitures et le mur.

C'est l'histoire de deux voitures et d'un mur. Au loin, mais on pouvait le voir avec de bonnes jumelles, il y avait un mur, un mur pas si haut que ça, mais suffisament pour empêcher les gens de rejoindre les arbres derrière, et suffisamment solide pour faire très mal à quiconque serait entré dedans à pleine vitesse. Deux voitures se dirigeaient vers le mur. Dans l'une, la conductrice parlait avec les passagers et demandait leur avis sur la route à prendre; selon les dires de l'un ou de l'autre la voiture faisait un écart pour voir tel ou tel endroit sur la route. De plus le véhicule n'était pas au point.... Mais il avançait tout de même dans la direction de l'alignement gris de béton.
L'autre voiture était un modèle de luxe parfaitement rodé. Le conducteur, habile et sûr de lui, allait droit devant. Les personnes qui étaient dans son véhicule, bien sapées, racontaient des blagues idiotes avec le conducteur, mais aucun ne contredisait vraiment le pilote. Et l'automobile de luxe filait à toute allure vers l'édifice livide.
Dans lequel des deux véhicules, croyez-vous, était monté, une heure auparavant, Yann de Nousautres, la bouche en cœur ?

Bernioù mein treuz-didreuz e ma c’halon


Setu un destenn arall a vo deoc'h posupl deoc'h lenn amañ, un tammig stank emañ skrivet, ur c'hejaj santadurioù ha soñjoù a ginnigan deoc'h...

Je vous propose un nouveau poème en breton, sur le thème des montagnes, mélanges de sensations et de pensées...




Dhaulagiri ----- bord ar mor, ar blokos, ar c’huzh-heol, hag an daouarn krog er betons drailhet evit monet d’ar lein, dre beder gwezh, ha peder feson. Meinigoù, karregigoù arall, àr an aod, ar soñj bihan bout me ivez tost d’ar roc’h, gouiet implijout kempouez ma c’horf evit sevel a-hed al linennoù mein ----- Annapurna ----- an dosenn, koadegi pin, glav meur-a-wezh, chapelioù serr pe digor, ar c’hloc’h evit lâret on bev ; un hent kammdroiennek, me kroset àr mam belo betek ar fawenn, parkoùier a-bep tu, redadegoù, farsadennoù. Pet ha pet pikern, uhelloc’h d’ar liesañ, gwelet a-ziabell, ha ma fenn é troiñ-distroiñ en oto evit o arvestiñ pelloc’h ; ur stumm, ur skeudenn, un hent bihan àr-dreñv an ti, ur grapenn blomm, hag ar skeudenn hag a arru en-dro em daoulagad èl kani ur vaouez e-mesk pobl an dañserion ----- Everest ----- an tier-koad e-mesk ar pradoùier glas, boketoù enne, gwez sapin-kroaz strewet-kaer, manezioù splann er pellder, bugale é redek dre ar glazadur, huñvre iskis ur c’hrouadur, faos ha gwir àr-un-dro ; ne valean ket james e diabarzh ar skeudenn-se, peogwir e vez staget mam baleadennoù d’ul lec’h, d’ur prantad, pe da dud resis ; gwell-a-se, hir a-walc’h an nozioù evit an huñvreoù ----- Makalu ----- an hentoù meinek, skosellek, kammdroiennek ; redek a-herr en devalenn a-dreist d’ar flangenn sklaer, get ar riskl diframmiñ ma c’hlopenn doc’h ur roc’hig lemm ; pe àr hent priek ar c’hoad, fardiñ dre-bep-div-wezh e-kreiz korf ur wezenn, touellet get mezvoni an diskenn ; pe c’hoazh e-mesk ur bradenn, nemet e vehen dalc’het get ur minc’hoarzh (kani ur boket, d’ar liesañ...) ----- K2 ----- heol kozh hag a vale èl ur c’hrennard dre an torosennadur, dre flangennoù ha manezioù; mouezh sklintin ur lagad-dour, pa c’houlenn an heol monet da zañsal get ur lenn ; aer lemm ha lêr krazet ho fas, un tamm diskuizh e-dan ar bodig moan, ar voutailhad dour èl ur vignonez hag ar vignonez èl ur voutailhad dour ----- Gasherbrum I ----- tachad gwenn gwelet a-ziabell, hag a ro ul liv splannoc’h d’ar pezh a zo tro-dro, un trouz plijusoc’h d’ar riolenn, aze a-gleiz ; treid hep krabanoù hag a glask tañvaat kroc’hen an erc’h ur seurt ; louzaouenn dianav, hag a roay he anv marse d’an hani a gred he deus unan, d’an hani a gav getoñ ne oa ket ken brav an ode e-raok, pa ne ouie ket e oa an dra-se e pleg skoaz an ode ----- Shishapangma ----- kilometroù ne ouier ket mard int bet graet àr-nij, àr-droad pe etre an daou, ar biz doc’h o diskoueziñ èl un dresadenn ; plegoù an douar kuzh-diguzh, korollenn ar c’herioù bihan, an tosennoù, ar c’hoadoù, hent hag a oar n’eus ket pennad ebet anezhañ heñvel doc’h unan arall ----- Cho-Oyu ----- tammoù gwenn ha tammoù du, e-kreiz an traoù eh oc’h, flouret get dour skañv, mouget gwezh-a-vez, kogus bev hag a c’hoari get sell an den, mousc’hoarzhoù ar vro hag a arru dre bep div wezh, pa ne vezer ket engortoz, dre fenestri fich-difich...kurunennoù àr ar bernioù mein, àr eskern ar pikernioù, krapiñ ha diskenn ha tremen ag ur vro d’an arall, àr gein ar c’hogus, en o gwele, e-dan o divaskell, e-kreiz o daeroù...
----- Nanga-Parbat ----- pobloù bihan ha bras, buhezioù, bro hag a bouez àr an darempredoù, dousig en tu-rall da erc’h an ode, kumuniezhoù a weler hep o anavout, uhelderioù liammet an eil re d’ar re arall dre un neudenn-heol, anken ar flangenn didud pa za an teñvalded, ken e ijiner ur c’horf maouez divent hag a c’hellehe lakaat an draonienn vlaouac’hus da vout flour en-dro
----- Kangchenjunga ----- hañv ha gouiañv, nevez-hañv ha diskar-amzer, el leinoù-se, kement ha kement a soñjoù hag a santadurioù dianav din, ker sur ha ken gwir ne c’heller anavout en e vuhez nemet 80 hañv, 80 gouiañv...dre vras, ha c’hoazh ma chomer er memes lec’h...hag an oad hag a ro ur sell disheñvel deoc’h bep gwezh, hag ar pezh a rit bep blez hag a cheñch ho feson da welet bep blez ar sezonioù...penaos krediñ goude-se lâret un dra bennak gwir a-ziàr gouiañv an Alpoù da skouer ? ----- Gasherbrum II ----- erer ha gup, trikodrom, brini beg-melen...korfoù-pluñv, kriadennoù, liamm etre an aer amañ hag an aer du-hont, ha neoazh ken disheñvel ! Laboused keizh, lakaet da skeudennoù evit rac’h hor c’harantezioù, hon c’hoantoù gounid ar bed, hor poanioù...tammoù traoù liesliv hag a fich dirak ar pikol fasoù-mein, sonerezh ar pradoù hep kleier, kleier an uhelderioù hep pradoù, uhelderioù Yann-ar-blaenenn... ----- Lhotse ----- lennegezh mein, paper roget ar blanedenn, yoc’hoù istor, hag an tamm kig-moc’h, an aval, debret ken didrabas ha tra àr lein ho saeioù kozh ! Dremmoù gourmitet, renevezet bemdeiz get skorn an avel, get avel an dour, pe heol ar skorn, toulloù ha faoutoù, èl un tarzh en nor, ha te, lenner, laosk un tarzh en nor ivez. ----- Broad-peak ----- follentez skosellek ho pro, bernioù mein, pe diskianterezh plaen mam bro-me ? Re vras pep unan anezhe, pa soñjer mat, evit un den en e unan. Nag a amzer evit kariñ da vat ha pa vehe ur prad hepken ! Ha pa soñjer ho peus un efed, ha pa vehe dister, àr ar broioù-se, nag ur pouez àrnoc’h ! Ar furnezh a welit e korf tener an dosenn, e-menn he c’hlac’h ma n’eo ket ennoc’h ? Met an dosenn, uhel pe uhelloc’h a zo diseblant doc’h ar furnezh-se, ha chom a rit er bed get ho skeudennoù paour, ho menezioù diabarzh, hag ur bern tud da gariñ. ----- Manaslu -----

Ha setu ar skeudenn gentañ em blog; ar penngwenn bras, ur spesad dispariset; bras e oant, hag un tammig zo n'eus ket mui anezhe er bed-mañ (fin an XIXvet kantved ma 'm eus soñj mat). Mes ur bochad loened bihannoc'h o deus ar memes planedenn er prantad-mañ; petra emaomp é c'hortoz, e-raok gober un dra bennak ? Ma ne vo ket mui frikorneg erbet da skouer ?

Setu ur varzhoneg nevez, e brezhoneg ar wezh-mañ; dalc'homp get an hent boulc'het...

Un troad

Dre ma rede ar sonenn
Karantez padus, tud yaouank, ur pardon, daouarn gwenn...
E oa doc'h da droad e sellen

Lod a selaoue mat ar gerioù distilhet
Tra ma oa unanennoù aet skuizh ha morgousket
Get buhez da droadig e oan me dalc'het

Sioul oa ar sonenn, difiñv tud ar saliad
Betek re, hag un dañs gad
A blije din klevet get da droad dilavar

Liv gell ar chaochetenn en-dro d'an troad liant
E penn hennezh ur sandalenn lêr skañv
Gwell an traoù-se, kanour, evit kant bizoù argant

Da votez en he c'horollenn
Chom a ran d'he c'hompren, pemp segondenn
Loskiñ en bev a vehe chom ouzhpenn

Ur bam, da zaoulagad kran
– ur sell a daolan en o c'hreiz bremañ –
N'int ket un distan

A nebeudigoù, ar soñj din
Chom kalz pelloc'h da arvestiñ
Troad, lagad...peseurt dor, neuze, a zigorin ?

Tra ma achu ar paotr get e sonenn
A garantez, met dre peseurt hent ?
Un troad, din, a zo ur c'houlaouenn

Goude ur filaj