28/10/2008

Senecio, tammoù traoù c'hoazh

Un tamm ger c'hoazh a-ziàr ar Senecio èl ma 'm boa grataet deoc'h: er-maez ag ar Senecio inaequidens neuze, daet a vaez-bro, e kavomp 7 spesad arall er Morbihan (an dra-mañ em eus kavet e "La Flore du Morbihan", embannadurioù Siloë, Gabriel Rivière, evit an Atlas floristique de Bretagne): Senecio vulgaris, Senecio sylvaticus, Senecio jacobaea, Senecio viscosus, Senecio aquaticus, Senecio erraticus, Senecio cineraria (ar re-mañ diwezhañ a zo achapet ag ar jardrinioù).
Ne gomzin nemet ag ar re a anavan, ha c'hoazh, ne vo gwall hir ma fennad. Ar Senecio vulgaris (ar Chodrune neuze e bro an Alre) o deus kendirvi jermen: ar Senecio sylvaticus, plant uheloc'h, hag a vev er c'hoadoù frank (èl ma lâr o anv latin) en douar paour, pe c'hoazh er garzhoùier, mes atav pas pell a-zoc'h ar gwez. Ha neuze ar Senecio viscosus; ar re-mañ ne vezont ket gwelet forzh lies dre-mañ, ha seul vuioc'h a blijadur am bez a-se pa welan unan anezhe. Heñvel a-walc'h doc'h ar Senecio vulgaris int, mes tammoù ligulennoù zo d'o c'hapitulennoù, ar pezh n'eus ket d'ar re all. Pa dostaer doc'hte, goude bout gwelet ligulennoù hirik èl-se, pa doucher an del, e santer penaos e pegont… Aiaou ! Kouezhet oc'h àr ur chodrune pegus ! Un taol chañs. Din-me e ra un tamm efed ar melchon pederdelienn a-benn ar fin.
An dra arall am boa da lâret a oa a-ziàr ar Senecio jacobaea (pe Aouredal); lies-mat, àrne (na bout n'em eus ket gwelet hani ebet an hañv paseet) e vez gwelet preñved, biskoul melen ha du. Ar re-mañ a zo biskoul balafenned brav ag ar spesad Tyria jacobaea. Jacobaea peogwir int stag doc'h ar Senecio-se (dreist-holl) ! Ar balafenned zo ruz ha du, marse eo livioù hag a dalv n'int ket mat da vout debret get an evned ? Lies e vez ur seurt get al loened bihan o deus livioù splann. Ur spesad balafenned stag doc'h ur blantenn, kement-se a dalv e vo ar balafenned en arvar ma vihanna an niver ag ar plant-se. C'hwi a lâro din: n'eo ket bout avizet, debriñ un dra hepken ! "Al logodenn n'he deus nemet un toull a vez tapet buan", hervez al lâredenn.
Mes e-mod-se emañ… Evit kloziñ ar pennad e lârin deoc'h unan a anvioù ar Senecio vulgaris (neoazh emañ d'al liesañ er Senecio jacobaea e vev ar biskoul-se) a gaver el levr "Herbarum vernaculi" (hag a dolp anvioù brezhonek ar plant, bet serret el levrioù dreist-holl): Louzaouenn ar prenv melen ha du ! Un anv a zo bet kavet e "Les noms bretons des plantes", Joël Yezou, Direction des Services Agricoles du Finistère, hag e "Dénominations régionales et locales des herbes des champs", ACTA, miz an Azvent 1981.
Anv ar biskoul hag a za da vout anv ar blantenn. Brav !

f12c60272cdd37c13fd1c432ecaf4929.jpg Senecio viscosus; gwelet a rit al ligulennoù melen (n'int ket petalennoù fasipl, rak pep unan zo stag doc'h ur vleunienn hepken er gapitulenn (kapitulenn: strobad bleuñv bihan); ne weler ket mat, mes blevigoù pegus zo doc'h ar gorzenn.

db20f02dccb80e29406fec88167c7ec8.jpg
Ar valafenn "Tyria jacobaea" (écaille du Séneçon)

98e890175e7787ffb6310916d4286418.jpg Preñved melen ha du an "Tyria jacobaea"

Hag evit achu (arabat lakaat re a skeudennoù ur seurt !!), ar Senecio jacobaea pe Aouredal:

082e7b71dcbfb329c17134ac66c33462.jpg


Ar pennad-mañ ne oa ket ar pezh em eus gwelet hiniv neuze e vo ur pennad all e-raok an noz moarvat !!

Ecrire un commentaire