30/01/2009

Ur bed hep amprevaned

Eh oan é tremen tuchant e-tal ur vur hag ur sell a daolen d'ar raden "Asplenium trichomanes"; e oan é soñjal er prantad skornet a oa bet e penn-kentañ ar blez hag a lak razh ar plant da gousket; aet ma soñj neuze àr an amprevaned. Ne welen ket hani; neoazh lies, a pa vehe e-kreiz ar goañv kalet, un enderviad heol a vez trawalc'h evit ma tisoc'ho un torad c'hwibed, un nebeut kelion bras... Ar re-se a varv an noz goude ?
Hiniv n'em eus ket gwelet anezhe rak ne oa ket un amzer evite peurchañs; met me zo en em dapet da soñjal: "A pa vehe kont èl-se a-hed ar blez ?" Kavout a rahen me mank d'an holl boudoù bihan-se, d'ar fiñvadennoù-se a bep tu. Hag e gwirionez, ur bochad bihannoc'h a amprevaned zo hiniv-an-deiz e-keñver e-raok, dre amañ, pas ? Evel rezon e vez diaes ar re-se da gontiñ, da vuzuliiñ resis ha dibaot int pe pas. Met get an niver a bestisidoù n'eus ket kalz a zouetañs: memes spesadoù boutin a za da vout diaesoc'h da dapout. Ar balafenned a veze gwelet liesoc'h e-raok. Hiniv-an-deiz, pa valeit àr ar maezoù e welit lies ar memes spesadoù balafenned, ret eo lâret...

Neuze, ar goañv didrouz a c'hellan añdur, rak ma ouian n'eo ket pell an amprevaned, é kousket emaint e kiz preñved, pe uioù, pe evit un nebeudig anezhe, en o stumm arru; mes pa vehe ar goañv a-hed ar blez ? Tommder an hañv, met hep an trouzigoù hag ar c'horolennigoù-se (hep komz ag o rol en ekosistemoù...) ?
Diaes da añdur ur seurt !

b951de9f5a76a42472fe888f2b243e15.jpg

Asplenium trichomanes

29/01/2009

Haïkuioù niverenn 18

Setu ni arru e miz Ebrel... pell omp c'hoazh ag an hanter... met derc'hel a raomp, gredus...

Faw a bep tu
Ur c'hastell er penn arall
Ha kevrin ur vaouez e-taldin
E-tal an Oriant, 19 04 2006

Gwez an nevez-hañv
Hag he dremm diasur
From ha from
Plañvour, 19 04 2006

An didrouz spis
Goude kriadenn
Ar goelan
Kentel yoga, an Oriant, 20 04 2006

Dre ar c'hoad
Nijadennoù
Del faw nevez
An Ter, eil tro-vale geti, 20 04 2006

Div galon tost
Ur wareg-dilhad
En halegenn
20 04 2006

Linennoù ankouaet
En oabl teñval
Liv an arneñv
Brec'h, enderv-noz, 21 04 2006

E-touezh an toennoù arall
Ruz ha tort
E-dan an tommzer nevez
An Alre, kreisteiz, amzer gaer, 22 04 2006

Livioù dic'hortoz ur vuoc'hig-Doue
Hanterouriezh
Ar selloù karantez
Kemperle, 22 04 2006

Ilizig fin
Ar glav
Sonn tro-ha-tro
Iliz Sant-Hern, kreisteiz, 23 04 2006

Del ur gistinenn-spagn vihan
Gleb un tammig
Ma fas skuizh er geot é sellet doc'hte
Serr-noz, Brec’h, 23 04 2006

Buhez, buhez !
Dimeurzh zo du-hont
Da c'hortoz, heol pe glav
23 04 2006

Du ha fetis
Ur vran difonn
En natur gris ha glas
Brec’h, da vitin, 24 04 2006

27/01/2009

Un tamm ton

Setu neuze ma kinnigan deoc'h hiniv un tamm ton da dañva, un ton mod ne ouian ket petra bet enrollet àr ar prim get ma c'hamaraded. Arn daou boz kentañ zo tennet ag ar vernikenn, barzhoneg Yann Ber Kalloc'h; an trivet avat n'int ket bet skrivet get YB Kalloc'h...

Ar vernikenn mod Gainsbourg.wav

Haïkuioù niverenn 17

Setu un aridennad haïkuioù nevez, atav bet skrivet e 2006, deiz-ha-deiz...

Garvig
Doc'h he chupenn
Anvet ivez karantez
Garvig (Galium aparine, gaillet gratteron) 15 04 06

Heolig gwenn
Ha pabored evit lakaat
Ar porzh da vousc'hoarzhin doc'hti
Sant Sten, 15 04 06

Kein an dosenn
Burzhud
E-mesk an tosennoù
Un dosenn veurdezus e Penn-ar-bed, 14 04 2006

Milin vihan é troiñ
Ha tren eürus
Etre ma daouarn nevez
c'hoari get ur vleunienn pervañch + divinet e vehe arruet un tren àr bont Toull er goug, 15 04 06

Diskouez
Ur wezenn
En tu-hont da…
E-tal an ospital, diskouez ar binenn Monterey, An Alre, 15 04 2006

Pin a bep tu
Glas àr gris
Un nebeut deizioù c'hoazh
N'eus ket c'hoazh del er gwez, oto etre Lanngroaz (La vraie-Croix) ha Brec'h, 16 04 2006

An Oriant
He minc'hoarzh e kreiz
Hag e neptu
Tremen dre an Oriant evit monet da Vrigneau, soñjal enni, 17 04 2006

Skraviged en aber
Ur splouf ! joaius
Em beg-me
Aber Merrien, 6 eur goude merenn, 17 04 2006

Ar gambr
Klevet vez
Kan ar fenestr digor
Noz, An Arvor, 18 04 2006

Liv an enderv-noz àr Groe
Morvran, goelan, tour-tan,
Distag en aer fresk
An Arvor, 18 04 2006

Addizoleiñ ur binenn
Da heul belost melen
Ar gazeg-koad
E-tal Amzer-Nevez, 5 eur d'enderv, 19 04 2006

26/01/2009

Rumex sanguineus + gouelan V

E tan en-dro a welet "louzaou ar gwazhiad ruz", hag ar wezh tremenet em boa skrivet penaos ne ouien ket etre "Rumex sanguineus" ha "Rumex conglomeratus" peseurt hani choaz. Hama, bremañ on sur, "Rumex sanguineus" eo, hag a-benn ar fin e kouch mat doc'h an anv brezhoneg. An hani arall a-benn ar fin, ne ouian ket ma vez gwelet nervennoù ruz doc'hti èl-se...
Penaos em eus gouiet ? Gwelet em eus barroù sec'h, frouezh doc'hte. Ha doc'h ar frouezh e oa bep a voull vihan (granig / granule e galleg). Tri c'hostez zo da bep frouezhenn, ha n'eus ket nemet unan hag a zoug ur granig.
Er spesad arall, avat, eh eus tri granig, unan doc'h pep kostez...
Kontant on bout gouiet. Ne lârehen ket e sailhan get ar joa met brav eo donet da benn a ouiet seurt traoù, get sikour frouezh munut. Hag èl-se e ouiin gwell o diforc'h ar wezh-mañ 'za.
Soñjal a ran un tamm: en despet ma vez plijus d'ar liesañ em deurel da studi an natur, traoù kaer a vez gwelet lies, ne vez ket atav stag ar blijadur doc'h an traoù-se... Seul vuiañ ma anavit a spesadoù, seul vuiañ e voc'h trist mard eus unan anezhe é vonet da get. Get ar yezhoù emañ ur seurt. Pa zeskit yezhoù "bihan" e voc'h muioc'h e riskl a vout gwasket get o flanedenn. Ha memes tra c'hoazh get ar gerioù e diabarzh ur yezh ! Pa ouiit brasted un trezol e vezit teneroc'h goude pa ya traoù zo àr vihannaat. Evit kement tra zo eo gwir an dra-se, gwir eo...

Setu frouezh "Rumex sanguineus", tostik-tra èl m'o gweler an deizioù-mañ:

4a957ebbfccd18dd3d6291cfab01f327.jpg
(ur voullig hepken doc'h pep frouezhenn; e gwirionez ar voullig-se n'eo ket un hadenn, mes just evit gober brav !!)

rumex sanguineus.jpg

Evit achu ma fennad hiniv eh an da reiñ deoc'h ur foto bennak ag ar gouelani bet gwelet disadorn, bet tapet get ar fotografour e oan en em gavet getoñ er porzh:

goeland-blanc-1945.jpg

goeland-blanc-1962.jpg

c7f94b95680842e0ce32c20d1f9a7dd7.jpg

Evel ma welit n'eus ket tamm du ebet doc'h pennoù an divaskell èl m'o deus "ar gouelani-ni"

24/01/2009

Gouelani gwenn (arre)

Setu me arre e porzh an Oriant hiniv. Kavout a ran ur fotografour, krediñ a raen e oa un den sot get an evned met ne oa ket. Komz a ran getoñ ag ar gouelani arc'hlas, ha setu ma tifoup unan anezhe, hag an eil prestik goude, en oabl ! Bravet un abadenn, o gwelet èl-se e plaviñ, é puniñ en oabl glas, an heol doc'h o lakaat da vout kazi gwenn-kann !
Ha setu eñ é tapout fotoioù... peurchañs e vo kaset din un nebeudig anezhe, ha moaien vo diskouez deoc'h...
Gwezh-a-vez... ur bam d'ar pezh a c'hell degouezh... !!

A-du-rall e oa (peurchañs) ur "mouette tridactyle", unan get pavioù du ha begoù an divaskell du (hep tamm gwenn ebet) met n'on ket peursur, ar wezh kentañ din gwelet unan. Ar re-se a vev kentoc'h en donvor; gober a raont o neizhioù en tornaodoù, er Gerveur da skouer, met ne vezont ket gwelet kazi james é vale àr hon aodoù.

23/01/2009

gouelan arc'hlas III

Setu arre doareioù ag ar gouelan arc'hlas am eus gwelet en Oriant. Unan bennak zo daet da benn a dapout e borteled ha setu !

ea2d769297325e84d3ebd1e4be85b751.jpg

pe... GAAB an Oriant.jpg
Eya, eñ eo !! (an hani a zo a-gleiz èl rezon !)

Da geñveriiñ get ar skeudenn am boa tapet àr ar genrouedad evit diskouez deoc'h ar pezh am boa gwelet. N'eo ket re bell !

e82cde06e3feb642cee86e5565648511.jpg
pe... GAAB.jpg

Ruz eo stered Genver

Avel zo c'hoazh goude avel foll an noz paseet (afe, ne oa ket bet gwall spontus ur seurt), dizolo eo an oabl bremañ, tammoù du zo é tremen en amzer dre bep div wezh. Eh on me é vale e-mesk ar gwez, sellet a ran doc'h ar louzaou gwazhiad ruz, get o nervennoù ruz, àr an douar (Rumex sanguineus pe Rumex conglomeratus); n'on ket yac'h-pesk neuze ne choman ket da spial evit gwelet evned. Met un dra am eus amzer da welet, hag a ra ur blijadur vras din; gwelet a ran ur bod-kenaou a-ziabell; hama, ar bisigoù melen zo dispak, ha d'an 23 a viz Genver eh omp ni c'hoazh ! Marse... marse... tostaat a ran neuze, ha petra a welan ? Un nebeut steredennoù majenta en em ziskouez, pe a zo é tonet àr-wel ! Ar bleuñv mammoù a zo amañ dija ! Goude bout c'hwitet an dra-se àrlane, get keuz bras ha mezh un tamm, e welan braventez dibar an tammoù liv-se kentizh èl hiniv ! Deoc'h-c'hwi d'ober un tamm tro neuze, ha ma n'ho peus ket c'hoazh taolet evezh d'ar bleuñv-se en ho puhez eo mall-bras deoc'h gober...

A ziabell, glav melen ar bisigoù (bleuñv par)...

bbc6187183638b9b4298c94a2fdf78fa.jpg


... hag a dost, burzhud majenta ar steredigoù (bleuñv parez) !!!!!!!

1c36d6e3f4411b26517958062fec2f6c.jpg


foto gentañ tennet a http://www.grandmamanjacqueline.com/rubrique,noisetier,60...

eil tennet a http://www.orchidee-poitou-charentes.org/article1095.html

Na louzaouenn ar gwazhiad ruz, emezit ?
Setu ur skeudenn ag he del:
daf295cee83e856176b7f6a5cee06117.jpg

22/01/2009

Staj dañsal

Kas a ran soñj deoc'h ag ar staj dañs a vo e Brec'h, aozet get Kerlenn Sten Kidna, d'ar 31 01 2009:
setu ar c'hemenn get tout an titouroù:

Demat deoc'h!
Kas a reomp d'ho soñj e vo dalc'het ur staj dañsal d'ar sadorn 31 a viz Genver, en eil di-kêr Brec'h (Penhoët, 8 ru Jean IV duc de Bretagne), da 2 eur d'enderv. Koustiñ a raio nemet 2 euro evit izili ar Gerlenn, ha 5 euro evit ar re all.
Mard oc'h dedennet get ar stal-labour dañsal, pellgomzit mar plij, d'an 02 97 29 16 58, pe kasit ur postel da stenkidna2@wanadoo. fr.

Nous vous rappelons que le samedi 31 janvier, à la mairie annexe de Brec'h (Penhoët, 8 rue jean IV duc de Bretagne), à 14h, aura lieu un atelier danse bretonne. Il ne vous en coûtera que 2 euros pour y participer si vous êtes membre du Cercle, ou 5 euros dans le cas contraire.
Si cet atelier vous interesse, téléphonez au 02 97 29 16 58, ou envoyez un mail à stenkidna2@wanadoo. fr.

Ti-post

N'em eus ket kalz a amzer da skriv traoù hir àr an dra-se bremañ, met kas a ran deoc'h traoù ho peus bet lennet c'hoazh marse, diàr-benn afer an ti-post hag ar rener-se en deus diskleriet a-griz-poazh penaos e oa ar brezhoneg ur stromm, ur skoilh, evitoñ, hag e vehe gwell lakaat ar muiañ a anvioù-lec'h e galleg diàr vremañ !!

Kas a ran deoc'h neuze kemenn ar Gerlenn Sten Kidna en Alre, hag ivez al lizher bet kaset get Ofis ar Brezhoneg d'an den-se; rekis eo diskouez hor fall-imur !

"La lecture de la presse locale, samedi matin, réservait une surprise : la Poste, pour des raisons techniques internes, "incite les communes à donner noms de rues et numéros d'habitation aux villages qui n'en ont pas" et "elle recommande de choisir le français plutôt que le breton pour les dénominations" (Le Télégramme, page 9, samedi 17 janvier) ! Yves Amiard, directeur du courrier pour l'Ouest explique que les machines ont quelques difficultés avec la langue bretonne : "Les apostrophes perturbent la lecture optique", explique-t-il en rajoutant : "Ce n'est pas la langue bretonne qui nous gêne mais ces apostrophes".

Les noms de lieux sont le fruit d'une histoire très ancienne, une richesse scientifique et culturelle. Il faudrait y renoncer parce qu'une entreprise ne peut pas s'adapter à la réalité de terrain et demande que ce soit la réalité qui s'adapte à elle ! Alors que les élus du peuple français, sénateurs et députés, ont voté en 2008 un changement de la Constitution française reconnaissant les langues régionales comme "patrimoine de la Nation", des responsables de la Poste, élus par personne, veulent les effacer un peu plus ! Dehors, "er maez", Crac'h et Brec'h : non conformes !

Si la langue bretonne ne gêne pas la Poste, pourquoi n'adapte-t-elle pas son matériel aux réalités régionales ? Pourquoi, par exemple, ne pourrait-elle pas former ses agents aux rudiments de la langue bretonne? La formation professionnelle continue existe dans ce domaine aussi, et ce serait là une attitude vraiment respectueuse de nos spécificités régionales.

Nous suggérons aux élus du pays d'Auray de ne pas suivre ce genre d'injonctions bureaucratiques : et demain à quoi d'autres faudra-t-il se plier ? Faudra-t-il supprimer l'apostrophe en français aussi, ou les accents ? Nous suggérons plutôt aux élus de mettre en valeur la richesse linguistique bilingue du pays d'Auray, tant en ce qui concerne les voies existantes que pour les futurs noms de lieux qu'ils auront à choisir. Et, pour faciliter le travail de la Poste, des facteurs et des factrices, nous encourageons les communes à faire poser des panneaux bilingues, comme certaines le font déjà, et comme le fait le département du Morbihan depuis 2004 sur les routes dont il a la responsabilité. Nous espérons, en tout cas, que La Poste reviendra à une attitude plus respectueuse de la langue bretonne."

Kerlenn Sten Kidna/Cercle Sten Kidna, 6 rue Joseph Rollo, 56 400 An Alré/Auray. Tél. 02.97.29.16.58.

Ha bremañ al lizher bet kaset get an Ofis:






Rennes/Roazhon le 19 janvier 2009


A l’attention de
Monsieur Yves Amiard
Directeur du courrier pour l’Ouest

Objet : réorganisation du tri du courrier

Monsieur le Directeur,
Nous avons été plus que stupéfaits par les propos que vous auriez tenus, rapportés par la presse, concernant la langue bretonne dans le cadre de la réorganisation du tri du courrier. S’ils devaient être confirmés ils témoigneraient d’une bien curieuse conception du service au public.
En effet, la Poste incite aujourd’hui, ni plus ni moins, les communes à éradiquer la toponymie bretonne pour la remplacer par des dénominations françaises. Une des raisons invoquées serait la difficulté à traiter une graphie propre au breton, à savoir la lettre C’H. En réalité, ne serait-ce pas la nature même de nos toponymes qui dérange ? Trop de ker, de bihan et de bras, de izelañ et de uhelañ. Place aux mésanges, aux tournesols et aux pâquerettes !
Alors que le déclin du nombre de locuteurs n’est pas enrayé, la population bretonne, relayée par ses élus, déploie de grands efforts pour assurer un avenir à la langue bretonne. Le Conseil régional de Bretagne a adopté à l’unanimité un plan de politique linguistique en ce sens en 2004.
Le patrimoine linguistique de langue bretonne, partie intégrante du patrimoine immatériel promut de nos jours, est une des richesses majeures de la Bretagne, l’héritage des générations qui nous ont précédé, le cœur de notre identité et une richesse pour l’avenir.
.../...
Il est maintenant évident pour tous que l’héritage linguistique de la Bretagne est un des atouts de notre région dans un monde uniformisé et aseptisé. L’authenticité de notre « paysage linguistique » doit être jalousement préservée et non faire les frais du rouleau compresseur d’un prétendu progrès technique. Les lecteurs optiques ne sont que des machines et n’ont d’intelligence que celle que l’on veut bien y mettre.
Nous demandons instamment à la Direction du courrier pour l’Ouest de revenir à une position raisonnable et de prendre les mesures nécessaires pour le respect de la toponymie bretonne. Dans le cas contraire la prochaine étape sera-t-elle de nous obliger à franciser nos noms de famille afin de parfaire le nettoyage linguistique ? Les Guivarc’h, Guyomarc’h, Calloc'h, Manac’h et autres Floc’h devront-ils tous renier leurs ancêtres et se plier à de soit disant impératifs techniques que l’on veut nous présenter comme un progrès ?
La Poste, comme tous les autres services en Bretagne, doit comprendre que le temps du respect et de la pleine prise en compte de la langue bretonne et des brittophones est venu. Nous attendons un signe d’apaisement rapide de la direction du courrier.
Dans l'attente, veuillez agréer, Monsieur le Directeur, l’expression de nos salutations les plus distinguées,

Lena Louarn,
Présidente de l’Office de la Langue Bretonne

Toutes les notes