Kelionenn

Lâret em boa e oa fiskal an traoù
D'ar re a grede e oa achu pep tra
Ar re a grede dija e oa fiskal an traoù
O deus ma c'hredet
Ha n'o deus ket bouljet

Lâret em boa e oa achu pep tra
D'ar re a grede e oa fiskal an traoù
Ar re a grede dija e oa achu pep tra
O deus ma c'hredet
Ha n'o deus ket bouljet

Setu amañ ur varzhoneg hag a heul urzh an alfabed, deoc'h c'hwi da glask kompren ar c'homzoù doc'h ho mod, pe kentoc'h, deoc'h c'hwi da leuskel ho spered da vout direnket ha hilliget get ar c'homzoù...

Arvest an ui pluñvek,
Bigi ar vro karget a lizherennoù dizurzh,
C'hoari an avelenn-dro er park dister,
Charre al laboused é tougiñ olifanted hor speredoù,
Droug-dent hep dent,
Ebeulion beuzet e rigolenn sec'h miz Mae,
Fri ar gogusenn é c'houlenn anv an heol,
Gad é pediñ, ar skubellenn-forn en he dorn,
Hadennoù follentez er sistr da zonet
Interamant strewek e-mesk ur bobl stank
Jubile ar fall-louzoù hag ar re a gerzh àrnezhe
Korn al loar sanket e spered ar vaouez
Liv ar bokedoù pa na zigoront ket
Marc'h aet da jav-koad pa gri ar mouilc'hi da noz
Nac'hadennoù an aon stag doc'h ma zal
Orjalenn en-dro da brad ar garantez
Pouez an daeroù pa ne vezont ket laosket da vagiñ ar wazh
Rouedad tud àr-dreñv o fenestri èl un trezol
Sin ar groaz ar per hag an avaloù
Tenerded daoulagad ar yezh arall
Urzh ganet e-mesk burzhud an dizurzh
Verb a vousc'hoarzh e beg kozh ma c'hamaradez
Yod a lâr "kaoc'h" d'ar glaskerion-kaviar
Zoo al lizherennoù achuet amañ àr ribl ar mor

Ha setu, evit ar re a vourr ag ar barzhoniezh, un dra verr, e galleg, savet pemp blez zo,

Dans la nuit aux visages verts
Paupières closes et bouches à venir
Vibrent des souffles sur les lèvres

Quel piédestal aux longs membres de sapin
Pour se hisser dans leurs mémoires fines et muettes ?

Quelles oies d'or migrent à jamais dans
Les contours de cages de leurs sommeils ?

Saint-Brieuc, 2002

Setu ur barzhoneg, spi 'm eus n'em boa er lakaet er blog-mañ c'hoazh, ne gredan ket; un dra diwanet ennin a-c'houde arlene, diàr troioù-bale e-kostez ar mor.


Ni hag an avel


Evel ur vandennad sourouc'haned gwenn
An evned-se, c'hwi oar, a vez gwelet er mizioù yen
é redek àr vord bev an houlenn
E trapikellomp àr vevenn an avel
Met n'eus ket penn ebet d'hon dañsoù-ni
Peogwir n'eus ket kroc'hen ebet d'an avel

Blaz hor pilpouserezh a daolomp en avel
Hor soñjoù soutil, dous, lous, hor mallozhioù
Flouradennoù n'omp ket kreñv a-walc'h evit o reiñ en gwir
Ha formulennoù-hud hor c'hredennoù kozh ha nevez
En aner, rak n'eus ket korf ebet d'an avel

Petra eo anien don an avel ?
Petra zo e askre treuzwelus an avel ?
Troioù-fizik an divaskell
Kren-krenig an askol er bratell
An tommder hag ar yenion é c'hoari a bep eil
Un analadenn vras ennomp (hag hon anien don, petra eo ?) ha netra ken
Nag ene na korf na kroc'hen

Setu enta un destenn am boa skrivet un tammig zo; traoù personel mesket get traoù ha n'int ket, peogwir e vo komzet ag ar livoù hag o deus skoet ma spered a-hed an amzer, ha bremañ c'hoazh evit lod anezhe.

Voici un texte que j'avais écrit il y a un certain temps; des choses personnelles mêlées à d'autres qui le sont moins, puisque je vais parler des couleurs qui ont frappé mon esprit au cours des années, et qui le font encore, pour certaines d'entre elles.

AL LIVIOU

Setu enta ur pennadig a-zivout un dra hag a gont ur bochad e mam buhez: al livioù; c'hoant am eus bet ober un tamm sell àr al livioù o deus skoet ma spered a-c'houde mam bugaleaj, hag ivez livioù a vez kavet c'hoazh hiniv an deiz...dre-bep-div-wezh e vo kavet marse un dra poellek pe zaou; met dre vras ne vo ket kavet ken 'met ur voiajad (ur ger a blij din) hanioù n'o deus netra da welet an eil re get ar re 'rall, just èl ma rae Jakez Prad-Glas; m'am bo o renket un tammig evit ma vo lennapl, met evit lâret ar wirionez deoc'h, komañset am eus ar pennad-se é teurel en ur memp listennad gerioù kement tra bihan hag en deus, a-fed liv, ur plas e ma soñjoù...evit an dro dañs-se am eus furchet e bouzelloù ma c'houn livioù am boa disoñjet hag a vo marse netra evideoc'h...hag evit lod arall, c'hwi a lâro moarvat: me ivez a zo bet skoet get ar petraoù-se. Daoust hag ez eus ur ster bennak d'an destenn-se estroc'h evit un hir a varzhoneg ? Ya moarvat, bez vez bepred tu da lakaat ur ger pe un all a furnezh e-mesk an destenn digempennañ.
Neuze, da grogiñ geti, ya...penaos krogiñ geti...hum...krogomp dre ar penn-komañs, da lâret eo marse ar pep kuzhetañ ha digomprenusañ; livioù ne vint ket adkavet e nemptu, nemet e ma fenn, traoù liammet doc'h mam bugaleaj (ha ne lâro netra deoc'h...nemet ha...). Arlerc'h ni a dremeno da draoù arall ho peus marse anavet èldin-me. Neuze, neuze, petra zo e-touezh mam berniad traoù ha ne vehe ket posupl kavout en-dro bremañ ? Ar motoig ruz hag ar motoig melen (made in China moarvat) hag a oa un c'hoari a blije din ha da ma mignon brasañ...ur c'hozh ti, un tu bennak e-kostez an Alpoù: da gentañ hor boa eñ kemeret evit un erer aour bras ("L'aigle de Napoléon"), pa oa an heol er lakae da lugerniñ a-mod-se e-raok mont da guzh...ruz (tomm) ha glas (yen) ar c'hog-dour en ti-ni e bourc'h Vrec'h...un aval ruz en ul levr evit ar vugale...daou arzhig, unan gwenn hag unan melen...un arzh aour hag unan argant (en ul levr ar wezh-mañ)...roz divskouarn ar c'hiig a oa man doudou...sifroù gwer burzhudus jederezig ma zad, hag a lufre en teñvalded...goloioù ma c'haieroù 6vet klas (perak am eus muioc'h a soñj anezhe evit re arall?)...eskernigoù gwenn (unan anezhe, ar pennaskorn, a oa ruz)...pajennoù aour ha golo ruz al levr "Tom Sawyer"...gwispid ma mamm-gozh, get ur rondelenn, hag, àrnezhi, un tamm meriñg gwenn, melen pe roz troidellet ha kalet-tre...al loenedigoù kaoutchou a bep liv a veze roet din bep gwezh ma h aen da di an dantourez (en Alre, marse hoc'h eus c'hwi-memp resevet seurt hanioù)...un dra raloc'h evit biskoazh: tri gouloù en un ti er Pireneioù ma pasemp ur sizhuniad, unan ruz, unan gwer, unan glas, é tañsal èl ur c'hochiñchin etreze, ha diaes bras deomp divizout peh kani a oa ar bravañ...ar maen grenat e gwalenn ma mamm...skerb roz ur serten plac'h yaouank...ur rouletenn en un c'hoariig kazino get niveroù e du, niveroù e ruz, hag unan, ar zero, e gwer...loar "Pierrot la lune", graet get paper aluminiom get mamm....pomperion vihan get tokarnoù ruz, unan anezhe, ar rener, get unan alaouret (biskoazh bravañ !)...fuzuilhennigoù liv ar chokolad du evit lod, liv ar chokolad dre laezh evit lod arall...hag e achuomp evit an traoù a vo diaes deoc'h bout intereset gete peogwir emaint traoù din-me un tammig (nemet an daou dra diwezhañ a zo "Playmobil"-ennoù. Met c'hwi a c'hell lenn an dra-se èl ur varzhoneg surrealist (pe dreistwirvoudel ?); pe c'hoazh ober dija get ar standilhon-mañ un nebeudig evezhiadennoù, èl: "hama ! plijout a ra dezhañ pa vez daou liv stok-ha-stok (ar motoioù, an arzhigoù, ar c'hog-dour, ar fuzuilhennoù...), pe ivez pa vez traoù o deus razh ar memp liv, nemet unan (ar bomperion, ar rouletenn, an eskernigoù)...
Kendalc'homp ma zud keizh, bremañ e vo komzet a livioù o deus kontet e mam buhez, met marse en ho kani ha-razh, pendeogwir int livioù a c''hell bout kavet c'hoazh...da gentañ e vo traoù savet get mab-den, hag àrlerc'h e vo tro ar pezh a vez gwelet en natur.
Man digarezit, aze c'hoazh e vo un aridennad hep penn na revr...petra a faot deoc'h ? Petra a ginnigan deoc'h neuze...? Al legoioù a bep liv...ar podoù-liv er skol-vamm, na brav ! ken kreñv o liv en ho lagad, pa vez ar podoù-se leun c'hoazh a zanvez ruz, pe glas, get an c'hwezh oc'hpenn !...ar sistr hag an dour pa vezont stok-ha-stok àr an daol en un ti-krampouezh...loened plastik a bep seurt, get o livioù chimik (ur jirafenn ruz-tan da skouer)...an ampoulennoù ruz, glas, gwer, melen a vez staget er gwez un noziad hañv da vare un asamble bennak...ar voutailhad ether...ar merkurokrom hag a ra plijadur d'ho klin...ar pakadoù kreionoù-koad, kreionoù-feltr, stiloioù, dreist-holl pa ne vez ken 'met ar penn ag ar stilo hag a cheñch liv, n'ouian ket perak...an taolennoù daou du (stumm ha liv) er skol, na plijus, dreist-holl o gober !...ar boestadoù chokolad hag o paperioù lufrus da Nedeleg...hag evit komz a Nedeleg, ar girlandennoù-tredan hag ar boulloù (c'hwi en em wel a-barzh ken disheñvel doc'h ar pezh oc'h kustum da welet)...alkool violet al luc'heilerez kozh, get ur goust ken iskis...ar gometennoù a bep liv èl just...an amanenn sall ken melen...livioù Monet hag a zihousk n'ouian ket petra ennin...liv ar vogalennoù hervez Rimbaud; evidin-me o deus ul liv ivez, hep lâret gaou, ha d'am soñj evit ur bochad tud...ken 'met evit ar fun, setu-int èl m' o gwel ho servijour: A gwer, E glas, I du, O gwenn, U ruz, hag ar sifroù ma n'oc'h ket skuizh: 0 gwenn, 1 du, 2 gwenn, 3 gell, 4 gwer, 5 glas, 6 ros, 7 gell, 8 ruz, 9 orañjez...èl just, ne stagan kredenn ebet doc'h an traoù-se; an numerologiezh a ra doñjer din, bout ma komprenan ervat e c'hell bout dedennet-bras an nen get an drol a sifroù-se, èl ma on bet pasapl pa oan krenn...
Ha setu achu get an eil aridennad, ouf ! ne chom ken 'met unan ! A-dra-sur en deus dihousket traoù ennoc'h ivez, dreist-holl ar re a ma oad-me. Ha remerket hoc'h eus ivez penaos on intereset bras get tout an traoù a vez savet èl ar boestadoù kreionoù: memp stumm, ha cheñchamant liv. Remerkit ivez e vez staget gwezh a vez ar soñj am eus ag ul liv doc'h ur frond bennak. Met tremenomp d'al lodenn ziwezhañ, a vo ennañ, àr un dro, traoù a welit lies ha traoù ne lârint ket netra deoc'h. Komzomp ag al livioù a gavan en natur tro-dro.
Ar gwez, ar feson ma cheñch an del a-hed ar blez a zo ur vammenn a livioù evidin-me, d'an nevez ha d'an dilost-hañv dreist-holl èl rezon, met n'eus ket gwell evit ur skoliad yaouank evit tañvaat an dra-se dre ma pas bemdeiz dirak ar memp gwez, re ar porzh-skol da gentañ...ar bleuñv hag ar boketoù, sur, met dek gwezh plijusoc'h dre ma vezit doc'h o gortoz; pa ouiit ez eus anezhe ha p'o c'havit, d'o zermen, souezhet peogwir ho poa ankoueet o braventez...un nebeut skouerioù: ar roz-kamm pe joñkilh, ar safran, ar roz-ki pe kokliko, liv glas boketoù Santez-Veronika, am boa dizoloet e-harz mangoer lise Sz-Anna, ar bleuñv lann pe banal; an askol a bep seurt, ken kreñv o liv e-touezh o fikoù, met ivez traoù kuzhetoc'h (me zo me un tammig snob é komz deoc'h ag an traoù kuzhet-se, kalavern !): ar bleuñv kenaoù (ar "mammoù") e miz c'hwevrer (ret vo deoc'h gortoz ar blez-mañ 'za, paour-keizh !), sterennoù bihan ha limestra, staminennoù roz ar gwez per (ha pas melen èl re ar gwez avaloù); bout zo ivez greun, èl re roz ar fouliar, re "kanell" ar picris (ur seurt c'hwervizon bras)...; champignoned, èl ar bouzelloù melen-se brav-spontus, a-spign doc'h ar barroù lann, hag ur bochad re arall; liv du ar brini, ar piki hag ar saout...hag evit achuiñ peogwir e santan e ya ma zraoù a-dorimell: an tapennoù gloezh a vez gwelet àr ar yeot, da vintin, pa vez brav an amzer; ma en em lakait en tachad mat c'hwi a wel pikoù-liv é splanniñ en ho lagad èl...diaes eo lâret èl petra...ha pa vouljit un nebeudig e cheñch liv, netra suroc'h èl ma lâr Andre, ha netra bravoc'h èl ma lâran-me...
Setu enta achu ar sterlikennad livoù-mañ; ra zihuno ennoc'h, ma n'eo ket graet, mammenn ar liv.

Dick Panterra, a Nagram.

L'année 2006 se poursuit, égrenée de poèmes en 3 vers; la série se poursuit, parallèlement à la série en breton...

Joie que tu existes !
Verre de cidre pour toi
Chaise de ta présence
Crêperie, seul, pensant à une amie, Lorient, 17 01 2006

L'eau d'un seau
J'en tire
Les épaules rousses d'une mouche
Larmor-Plage, sauvé une mouche dont la base des ailes est d'un beau roux, 17 01 2006

L'œil s'attache
Topiaires
Torts à dessein
Ifs aux profils étranges de relief montagneux du cimetière de Ploemeur, 18 01 2006

Devant Groix
Les phares se suspendent
A leurs couleurs
Larmor-Plage, 19 01 2006, vers 18h00

Long sapin
Par le gris de janvier
S'amenuise sa cime
Douglas, Larmor-Plage, 19 01 2006

Fleur de pie
Corolle féminine
Instantanée
Le Rozo, Brec'h, 16h45, 21 01 2006

Rosée
Quelques pas
Trouver le violet
Rosée dans l'herbe, soleil, 14h30, Brec'h, 22 01 2006


Dans une chance obscure
Orion se peuple
De mes étoiles
Larmor, dans un endroit plus obscur du ciel on voit mieux les étoiles, dont Orion, plage de Locqueltas, 23 01 2006

Le français est une langue concrète, proche de la terre, qui parle au coeur plus qu'à la raison (etc.), je vous livre donc quelques poèmes courts dans cette langue, qui est à sauver; il faut la garder, non pour l'utiliser bien sûr, mais pour le patrimoine... etc.

Dans l'espace entre eux, surabondante
Clarté dans les nuages
Vol de pigeons
Forte clarté du soleil (dont on ne voit pas le disque) entre les nuages en allant vers Auray, 3 01 2006

Jour faible
Nuages plats fendillés
Bleu si vrai
Entre Brec'h et Landaol, 14h30, ciel entre les nuages, 4 01 2006

Tas d'terre
Soleil bas, courbes
Pour l'enfant sans montagne
Près d'un supermarché de Vannes, 6 01 2006

Gel gris, fin, uni
Entre la terre et son épiderme
Nulle distance
Brec'h, 7 01 2006

Cyprès flottants
L'île de Lerne
Y cache une absence mythique
Séné, 8 01 2006

Le cyprès là-bas
Garde son horreur en réserve
Pour quel tsunami ?
Larmor-Plage, 10 01 2006

Piques droites et bêtes
Tignasse triste et longue
Fenêtre sans pitié pour deux arbres
Larmor-Plage, par la fenêtre on ne voit que les hauts d'iceux, 10 01 2006

Grisâtre, le vent
Sur un axe
Tremblent les palmes
Palmier chez les voisins, 15 01 2006

Cloches d'épines grises
Elégamment
En chandelier mort
Carduus vulgare mort, près du champ, 15 01 2006

Pistri ar gouloù hag an otoioù
Mouget
Ankouaet ?
Mogedenn àr Vonnerfaven, 14 01 2006

A bep tu
War gren en-dro d'an ahel
Palmez ha kogus yen
Gwezenn palm en ur jardrin, Brec’h 15 01 2006

En ur bobl
Dañs ar c'honiza
A-dreist park ar blez kent
Conyza er park anvet "Champ des patatiers", 15 01 2006

Dreolaned é kuipal
Kovoù bihan
Tro ha tro d'ar prad
En dro da "champ des patatiers"; dreolaned zo "des roitelets", 15 01 2006

Treuz-didreuz dre an aer
Bizied fetis
An nevez-hañv
Dirak an UCO, en Arradon, 1e30, 16 01 2006

Blues lugernus àr-zu an Oriant
Neoazh emañ ar road-movie
Prest da cheñch kalz
En ur selaou blues en oto e-dan ar glav, 9eur noz, 16 01 2006

Sal goullo
Kriadenn ur pennglaou bras
Ar bed er sal
Plañvour, 17 01 2006

Teñvalded ar mintin
Ar savelleg
E kreizig-kreiz an dihun
An Arvor, 18 01 2006

Gwirionez ar voualc'h
A ra al lez
D'an aod yen
C'hwitell dic'hortoz ar voualc'h, aod Lokeltas, an Arvor, 6 eur noz, 19 01 2006

Peseurt bran
A gan he livioù
Da Aline ?
Kontet he deus istorioù brini din, 19 01 2006

Div groaz
Kevrin ar jardrin
An euforbennoù
Jardrin en Arvor, div "épurge", 20 01 2006

Brinsenn ha brinsenn
Haleg ha bezv
A ijin an teñvalded
Pontkrist, Brec'h, 4e30 d'enderv, 21 012006

Er gammdroienn
En un taol
Mestr ar beuz
Em gavout get un talabarder brudet, àr an hent d'ar C'hoad bihan, Brec’h, 5eur, 22 01 2006

Evit lâret ar wirionez, an haïkuioù-mañ n'int ket gwir haïkuioù; ne vern ket din; ar pezh a gont eo reolenn an teir gwerzenn, evit bout rediet da lâret ur bochad get un nebeut gerioù (gwezh-a-vez em eus graet re get peder gwerzenn a-du-rall); setu neuze ar pezh a za goude; tamm ha tamm eh aomp get hent ar blez...

Ur petraig é flamminiñ en dour
Heol ebet tro-ha-tro ?
Ar fenestr a c'hoarzh a ziabarzh
Sine, a-dal da Gonlo, 5 eur bennak, 8 01 2006

Pratell zister
Teir bezvenn é c'hortoz
Ur c'hrouadur da zeval etreze
Plañwour 9 01 2006

Kambrig
Ha mor bras
Etreze ur bed a grouerezh
An Arvor, 9 01 2006

He lostad pluñv
Legeannet g'an avel
Met ar big a guita ar c'hanto
An avel a zo é c'hoari get lost ur big, An Arvor, 10 01 2006

War bep ribl un tour mein ruz
Goelaniged ar stêr
Evit o muzuliiñ
Landerne, 1 eur d'enderv, 11 01 2006

Brest hag an heol du-hont
Dridi mistri ar sonioù
Barzhed en o c'houmoulennad
Etre Landerne ha Brest 11 01 2006

Pa sellez doc'h ur lutig-Nedeleg
E welez, get lagad ar wir wirionez
Ar c'hened é luc'hiñ en ur voestig
Ha Mab-den é freuziñ e blanedenn
O daou get lagad ar wir wirionez
(genver 2006)

A-barzh ar fenestr
En tu arall d'ar sec'hor
Bevenn an doenn ha geot dizurzh
Landerne, 12 01 2006

Tren noz, ganet ur mousc'hoarzh
Diàr gomzoù an amezegez
Prof d'ur goantenn
Tren etre Landerne ha Kemper, 12 01 2006

Sell lugernus ha fas ruz
Kozh ha bev
Klask a ra gouiet
Unan kozh a Wened é klask gouiet traoù genin e-kerzh ar filaj e Pleuwigner, 13 01 2006

Metal ha gouloù
E redek difonn
Betek pegoulz ?
Soñjoù àr sevenadur ar petrol, é welet ar lostad otoioù é sorti ag an Oriant, 13 01 2006

Moged ha mouilc'hi
Klevet vez ar goust anezhe
A-dreist ar park
Ar Cham da serr-noz, 14 01 2006

Setu ur barzhoneg hag a gouch burzhud doc'h an amzer a zo bet e miz Mae, Mezheven ha Gouere ! Afe, pas, ret e vo goarn ma barzhoneg er yenerez, da c'hortoz ma tay an heol grizias !

Kloc'h an hañv
A zistruj ma eneañv

Tomm-skaot e zasson
E ferte ma c'halon

Melkoni ar gwesped
Em sil e ma spered

Avel o divaskell
Ma lak diaes a-bell

A pa dostan doc'hte
O zrouz ma zaol er bez

E bez loskus an hañv
Klañv ar vro, pobl e kañv

Ur maneziad skorn
Ra strimpo àr ar forn !

Grizilh yen, skorn ha glav
D'hor lakaat en hor sav !

Bizhui an Dour, 23 07 2007