Kelionenn

Evel da gustum, graet eo evit ma servijo, ma vo implijet geneoc'h en testennoù, studioù... evit lakaat an holl da anavout gwell hor yezh.

Hag èl da gustum e c'hellit lâret ho soñj ma welit ur fari bennak pe ma faot deoc'h lâret e-menn ho peus klevet an traoù-se er yezh komzet (ar pezh zo talvoudus)

 

261 - « ‘barzh en avel »= « ‘barzh en amzer » klevet e Brec'h

Dans le ciel

262 - «…e choment evel-se briat-ha-briat » Bleunioù Sant-Frañsez

Moarvat: "l'un dans les bras de l'autre"

263 - « Salo deoc’h e vefec’h bet ganeomp eno ! » idem

Salv deoc'h e vefec'h bet ganeomp eno !

Si au moins vous aviez pu être avec nous là-bas !

264 - «…d’hen dislonka, yac’h ha salo, war an aod (Jonas) » idem

D'en disklonkañ, yac'h ha salv, àr an aod

Yac'h ha salv: sain et sauf (calque ar galleg ?)

265 - «…, e oa anv da lemel digantañ e zaoulagad » idem

On parlait de lui enlever les yeux

266 - « En hani e gâr Doué e zou perpet joéius, libr ha quêrh » Imitation hur salvér Jésus-Chrouist, édition nehué, Moullerezh Galles, 1876.

An hani a gar Doue a zo perped joaius, libr ha kerc'h

N'ouian ket penaos skriv e gwirionez; marse eo "libr a-kerzh": entièrement libre ?

267 - « n’en dé quet tavantêc d’é vouit » idem

Nend eo ket tavantek d'e voued

Il n'est pas très avide de sa nourriture

268 - « ken lies a skourrou a oa enni ha ma’z eus a… » Bleuniou Sant-Frañsez

Ken lies a skourroù a oa enni ha ma 'z eus a…

Il y avait dedans des branches aussi nombreuses que…

269 - « war gement-se holl e kave avel a-benn eus perzh e geneiled » idem

E kave avel a-benn eus perzh e geneiled: il rencontrait une opposition de la part de ses collègues

270 - « en eur brederia ouz ar garantez… » idem

En ur brederiañ ouzh ar garantez

En méditant sur l'amour

271 - « n’oa ket evit derc’hel war e garantez » idem

Il ne pouvait réprimer l'amour qu'il ressentait

272 - «…e chomas berr da vont pelloc’h » idem

…il ne put aller plus loin

273 - « ma voe bec’h ouz o digeri (e vizied) » idem

Ma voe bec'h ouzh o digeriñ

Qu'il eut du mal à les écarter (les doigts)

274 - « Tremen tri bloaz zo emaint o teskiñ brezhoneg » Assimil

Tremen tri bloaz zo: ça fait plus de 3 ans

275 - « Dalc’het eo war e gomz. » idem

Il a du mal à parler

276 - « Keraoues zo war an traoù » idem

Keraouez(h?) zo war an traoù

Les choses sont chères

277 - « ean memb e labouré ar er memb mechér » En Aviel, Oliéreu

Eñ-memp a laboure àr ar memp micher

A laboure àr ar memp micher: avait le même métier

278 - « Er ré-men e oé er Juifed stertan doh el lézen » idem

Ar re-mañ a oa ar Juifed startañ doc'h al lezenn

Ceux-ci étaient les Juifs les plus intégristes

279 - « diférein el lézen » idem

Diferiñ al lezenn

Commenter la loi (d'am soñj)

280 - « a ziar bremen » idem

a-ziàr bremañ

à partir de maintenant

Tro am eus bet da glevet lâret e galleg: "Il faut faire ji", pe "il faut faire gi" (n'ouian ket penaos skriv), pe c'hoazh "On fait gi à nos quilles" evit lâret "Il faut faire gaffe", "On fait gaffe à nos quilles"... Ha klevet ho pehe un dra heñvel ? Ha dont a rahe ag ar brezhoneg ? Ar wezh kentañ din klevet seurt tra. Klasket em eus er geriadurioù paper hag en-linenn, n'em eus ket kavet netra. Pa vehe unan a lennerion ar blog-mañ é tiegad un tamm titour din àr gement-se em behe bihannoc'h a labour enklask d'ober ! Mersi deoc'h en a-raok !

 

PS: Nann, n'em eus ket skrivet ar pennad-mañ da beder eur pemp da vintin, kousket a ran-me d'an noz; n'ho peus ket c'hoazh komprenet e oa posupl din goulenn ma vehe embannet ma notennoù d'an deiz-mañ-deiz ha d'an eur-mañ-eur ?

Lies eh an get an tren etre An Alre hag an Oriant, ha d'ar liesañ e vez get an TER; lâret e vez get ur vouezh flour anvioù an arsavoù àr an hent.
Ur vouezh flour hag un tamm iskis, rak distag a ra an traoù èl a pa vehe un tourist bennak é tonet a bell hag é welet an anvioù-se evit ar wezh kentañ ! Landaul-Mendon zo "Landaul-Mañdon", Landévant a za da vout "Landeuvant" !
Da lâret eo n'o deus ket klasket gouiet penaos e vez distaget an anvioù-se e galleg ar vro e-raok gober an enrolladennoù ! N'eo ket forzh a labour ag o ferzh !
Kontant e vehen oc'hpenn-se, èl rezon, ma vehe lâret an anvioù e brezhoneg, ar pezh ne vehe ket forzh diaes d'ober a-fed teknik. Met m'o deus poan dija é toujiñ doc'h distagadur an anvioù e galleg, c'hwi a c'hell ijiniñ ar boan a lakaont da implij ar brezhoneg en trenioù !
Met an traoù-se a c'hell chañj ma kasomp hor soñj dezhe, pas ?

Setu er prantad distro-skol-mañ,

setu ur fichenn hag a c'hell servij evit kentelioù d'ar vugale, pas evel ur prantad-deskiñ mes just evit adwelet pe gwiriekaat ar pezh zo gouiet; gellout a rahe servij evit an dud daet ivez.

Setu atav ar boelladenn:

Loened, liester, niver.doc

Mall eo astenn un tamm ar soubenn (danvez a chom c'hoazh !)

81 - « Kentéh ma oén achiù get… » idem
Kentizh ma oan achu get…
Dès que j'ai eu fini de…
82 - « mont war an dewezh » Assimil
Mont àr an devezh
Partir faire sa journée (en parlant d'un journalier)
83 - « petra e zegoéhas get Adam hag Ev diarben ou diaboeisans ? » Katechim Guened
Petra a zegouezhas get Adam hag Ev diàr-benn o diaboeisañs ?
Diàr-benn o diaboeisañs: suite à leur déobéissance
84 - « Hemañ eo ar henta dezañ da vervel » Eur chupenn marhadmat P.J.H.
Hemañ eo ar c’hentañ dezhañ da vervel
Celui-ci est le premier à mourir
85 - « Ur c’hrass eo din »= « kavout a ran grass » Assimil
Ur c’hras eo din = kavout a ran gras
Ça m’aide beaucoup
86 - « N’eo ket un avañs ober… » idem
N’eo ket un avañs ober…
Ca n’avance pas à grand-chose de faire…
87 - « Emsavoc’h eo din ober … » idem
Emsavoc’h eo din ober…
Il vaut mieux pour moi que je fasse…
88 - « Sell, pegen fichet out gant da zilhad » idem
Sell, pegen fichet out gant da zilhad
Regarde comment tu es fagoté !

Tennet 'm eus an 89 hag an 90 rak ma ne ouien ket mui petra a dalvent !

91 - « N’on ket ewid ma mamm da gaoseal brezhoneg » idem
N’on ket evit ma mamm da gaozeal brezhoneg
Ma mamm a gomz gwell evidin-me
92 - « …e vez ar re-mañ pelloc’h eget ar baotred o wiskañ o dilhad » idem
…e vez ar re-mañ pelloc’h eget ar baotred o wiskañ o dilhad
Lakaat a raont muioc’h a amzer
93 - « Bourrañ a ran o pourmen » idem
Bourrañ a ran o pourmen
Plij a ra din pourmen
94 - « Neuze eo kenkoulz deomp debriñ diouzhtu. » idem
Neuze eo kenkoulz deomp debriñ diouzhtu
Autant (pour nous) manger tout de suite
95 - « Aet eo ar c’hrampouezh tout ! » idem
Aet eo ar c’hrampouezh tout !
Tout ar c’hamprouezh zo bet debret (sellet plas « tout »)
96 - « Peogwir eo ken brav all an amzer ha … » idem
Peogwir eo ken brav all an amzer ha …
Un tamm: “peogwir eo ken brav an amzer ouzhpenn-se…"
97 - « Ne baden ket gant ar blijadur war an draezhenn » idem
Ne baden ket gant ar blijadur war an draezhenn
Plijadur vras am boa
98 - « én hou é lakan akerh me honfians » Gramm . Le Goff-Guillevic
Ennoñ e lakaan a-kerzh ma c’hoñfiañs
Ma c’hoñfiañs penn-dre-benn
99 - « é hér ar (goulenneu arall) » idem
Eh eer àr (goulennoù arall)
On passe à d’autres questions
100 - « un dalvedigeh hemb som » Katechim Gueneg
Un dalvedigezh hep somm
Un dalvedigezh bras-meurbet, divuzul

Setu arru bremañ ur c'hargad arall; ma klikit er golonenn a-gleiz àr ar ger Frazennoù ho po tout ar frazennoù skrivet betek bremañ.

51 - « a pe vou en treu sen é tereu donet, … » idem
a pa vo an traoù-se é teraou donet
quand ces chose-là commenceront à venir, à arriver
52 - « en drebad ma oé Annas ha Kaïf belean vras » idem
an drebad ma oa Annas ha Kaïf belean vras
an drebad ma + verb: à la période où…
53 - « én é dreu éma deit hag é dud n’ou des ket ean degemeret. » idem
en e draoù emañ daet hag e dud n'o deus ket eñ degemeret
donet en e draoù: venir chez les siens, dans son endroit de naissance
54 - « Ne lammé ket ag en tanpl, hag hi e chervijé Doué » idem
ne lamme ket ag an templ, ha hi a servije Doue
elle ne quittait jamais le temple
55 - « dégaset kemen dein » idem
degasit kemenn din
faites-le moi savoir
56 - « él ma oé en akoursans » idem
èl ma oa an akoursañs
comme c'était la coutume
57 - « perak ha es té groeit elsé doh emb ? » idem
perak ac'h eus te graet èl-se doc'homp ?
pourquoi tu t'es comporté ainsi envers nous ?
58 - « Groeit rah er péh e larou d’oh » idem
grait razh ar pezh a lâro deoc'h
amañ "razh" zo implijet èl e galleg
59 - « deur troeit de huin » idem
Dour troet da win
Eau transformée en vin
60 - « Er bihannañ rah é ag en ol hadeu . » idem
ar bihannañ razh eo ag an holl hadoù
C'est la plus petite de toutes les semences

Setu ar bempvet lodenn neuze...

41 - « geti é hé un troh tud a gér . » idem
geti eh ae un troc'h tud a gêr
un troc'h tud: ur bern tud
42 - « en hani e oé marù e saùas ar é gañ-azé » idem
An hani a oa marv a savas àr e gañvaze
Sevel àr e gañvaze: se mettre assis lorsqu'on est allongé
43 - « mar da un azen … ha koéh ér puns » idem
Mar da un azen…. Ha kouezh er puñs
S'il advient à un âne de tomber dans le puits
44 - « ol a gement e gaveet, galùet ind d’er fest. » idem
Holl a gement a gavehet, galvit int d'ar fest
Tous ceux que vous trouverez, invitez-les à la noce
45 - « bout es paut a ré galùet, mes bihan a ré choéjet » idem
Bout eh eus paot a re galvet, mes bihan a re choazet
Paot a +anv liester: beaucoup de; bihan a +anv liester: peu de
46 - « deit é hoskor én arben dehou … » idem
Daet e c'hoskor en arbenn dehoñ
E c'hoskor: ses serviteurs (fari ? e goskor kentoc'h ?)
47 - «…de laret er gevel é oé guelleit d’é vab .» idem
Da lâret ar gevell e oa gwellaet d'e vab
Pour annoncer la nouvelle que son fils était guéri
48 - « lakeit em es kuit a ol te zelé » idem
Lakaet em eus kuit a oll ta zle
Lakaat kuit a zle unan bennak: libérer quelqu'un de sa dette
49 - « ur ioh tud é kas safar » idem
ur yoc'h tud é kas safar
kas safar: faire du boucan
50 - « Mes abenkaer arlerh… » idem
mes a-benn-kaer arlerc'h…
mais immédiatement après


Betek ar c'hentañ !

Setu neuze an deirvet lodenn: atav traoù da zeskiñ, ha dalbezh ar gwir da lâret ho soñj pe da gemenn din pa welit ur fari bennak, pe c'hoazh ma faot deoc'h komz ag ar pezh ho poa klevet pe lennet, c'hwi.

Setu:

20 - « Kerhet, rah dré er bed » idem
Kerzhit, razh dre ar bed
Allez dans le monde entier (sellit plas ar ger « razh »)
21 - « dakor testoni », « dakor inour » idem
daskor testoni, daskor enor
rendre témoignage, rendre honneur (levezon ar galleg ?)
22 - « disket ind de viret kement tra rah em es gourhemennet d’oh » idem
deskit int da viret kement tra razh am eus gourc’hemennet deoc’h
deskit int da ober : apprenez leur à faire (ha pas deskit dezhe ober) kement tra razh = kement tra (evit poueziñ)
23 - « … ha béh ar en dud de zont abarh » idem
ha bec’h àr an dud da zont a-barzh
bec’h àr an dud da + vb : c’était la ruée pour + vb
24 - « tud é kargein ar Jezuz eit kleuet … » idem
tud é kargiñ àr Jezuz evit klevet…
des gens se massaient autour de Jésus pour entendre…
25 - « diù vag évoret ranj d’en aud » idem
div vag eoret rañj d’an aod
evoret (ancré, au mouillage) : ar V zo etimologel ? ; deux barques au mouillage le long ( ?) de la côte
26 - « a ziar er vag, ean e bredegé d’er bobl » idem
a-ziàr ar vag, eñ a bredege d’ar bobl
a-ziàr ar vag : depuis la barque
27 - « diar hou komz, é han de … » idem
diàr ho komz, eh an da…
diàr ho komz : sur la foi de vos paroles / suivant ce que vous m’avez conseillé
28 - « … é kuitant rah hag é hant ar é lerh . » idem
e kuitont razh hag eh aont àr e lerc’h
ils quittent tout
29 - « pe gasi te brov de dal en autér, … » idem
pa gasi ta brov da dal an aoter…
quand tu enverras ton offrande à l’autel (mais sans toucher l’autel)
30 - « chetu ind tri dé zou é terhel mat dein … » idem
setu int tri deiz zo é terc’hel mat din
les voici depuis trois jours qui ne me lâchent plus

Fantasmoù un dastumour-yezh.

Setu amañ soñjoù diwanet ennin pa vezen é labourat bemdeiz àr an dastum gerioù ha troioù lâret e bro an Alre. Soñjoù, pe kentoc'h gweladennoù, hunvreoù, lod anezhe un tamm droch, pe re vrav…


1) Un dolpadenn vojennel : an deiz-se e teuy devadin un den kozh pe ur vaouez n’en doa ket james komzet e brezhoneg er-maez ag e di pe he zi, unan hag a oar muioc’h a draoù evit rac’h kement hini a zo bet gwelet é vale er vro. Souezhusoc’h tra : eñ pe hi a zeuy hep m’am bo pellgomzet dezhañ…
2) Eh on en inizi Tuamotu : dastum a ran verboù dizanav en unan ag ar yezhoù ken brav-se, get ur yoc’h vogalennoù a-barzh (da skouer : Mafutu o taoa, tuhoule a mahabu, sagafu mauna loa…). Mand eo get ur strollad vahineoù kozh e-dan ur wezenn koko, perak pas…
3) Ur ger dastumet genin e-tal peizanted kozh a zo skrapet get ur vandennad skolajidi yaouank (Diwan da skouer) hag a za da vout unan ag gerioù nevez-se a implij ar rummad nevez evit en em ziforc’h a-zoc’h ar rummadoù kent.
4) Ur ger, pe un tolp a gav genin e tegas ur bochad titouroù da ved ar vrezhonegerion : pa soñjan ervad, n’eo ket ken biskoazhkementrallek ar ger-se, pe an tolp-se. Daoulagad ar vaouez kozh eo o deus skoet ma spered, pe he bouezh, ha netra ken !!
5) Kavout a ran ur ger n’eo ket bet kavet get hani, ha neoazh en ur frazenn hag a seblant boutin ; ret eo bout fin eveldin evit pesketaat ar ger-se ! Arlerc’h bout graet un tammig kompren, eo ur ger galleg a oa, ha c’hoazh unan anavet get an holl, am boa fallgomprenet !
6) Ur ger dizanav a gavan : a-drugarez d’an dra-se e komprener orin ur ger e bro-Roumani, o daou a za ag ur ger latin bet ankouaet e rac’h ar yezhoù arall ; pe c’hoazh e komprener a-benn ar fin ur frazenn a oa chomet hep bout komprenet a-c’houde meur a gantved en ul levr skrivet e galleg kozh.
7) Ur pezh mell geriadur ma vo kavet ennañ apeupre rac’h an troioù-lavar pe ar gerioù lâret e brezhoneg komzet, mamm ar geriadurioù bihannoc’h, ha mamm ar skridoù ivez.
8) Geriadur liesyezh an troioù-lavar, get ul levrenn evit pep yezh, hag ar geriadur-se n’eo ket e bal ken ‘met diskoueziñ ijin mab-den, ha reiñ muioc’h a ijin d’ar varzhed a bep bro.
9) Ar ger mil-souezhus en deus un niver a sinonimoù bras-meurbet, ken e c’heller kavout unan nevez bemdeiz get ar memp brezhoneger, ha muioc’h c’hoazh war ar vro a-bezh !
10) Ar ger ha ne faot ket dezhañ bout bac’het en ur geriadur, pep unan ag ar vrezhonegerion aterset a ro un termenadur disheñvel d’ar ger-se !
11) Ar ger anavezet get rac’h ar re gozh pedost ; met pa vez goulennet gete petra a sinifi ho peus ur vinc’hoarzh evit ho respont, ha netra ken ; int a varv, kollet ar pezh a venne ar gêr lâret. Posupl awalc’h e sav ur barzh evit reiñ kalavern peseurt ster d’ar ger ; ha ma ne sav den ebet d’er gober, e vo me, foll èl mand on.
12) Da hanter-c’hant vlez eh an war ar vicher juke-box ! Un den a ro ur pezh moneiz din hag e roan dezhañ sinonimoù ar ger en deus lâret din, pe troioù-lâret hag a sinifi ar memes tra !

Deoc’h-c’hwi da rañjiñ an traoù-mañ e boestoù ma faot deoc’h, pe da zielfenniñ ar pezh a zo àr-dreñv... N’eo ket a-espres-kaer e kouezh àr an niver 12, a zo meur a arouez stag doc’htañ (èl kastelodennoù)…